Przekazanie praw autorskich a portfolio

Prawa autorskie a portfolio to zasadniczy problem dla freelancer贸w zajmuj膮cych si臋 zleceniami, przy kt贸rych zastosowanie maj膮 przepisy o przekazaniu praw autorskich. Co mo偶na umie艣ci膰 w portfolio? Portfolio i prawa autorskie to skomplikowane zagadnienie. Tutaj dowiesz si臋, co zgodnie z prawami autorskimi mo偶esz umie艣ci膰 w portfolio, a o co musisz poprosi膰 swojego zleceniodawc臋. Sprzedaj膮c swoje dzie艂o 鈥 czy b臋dzie to grafika, tekst czy animacja 鈥 cz臋sto spisujemy z klientem umow臋, w kt贸rej przenosimy na niego wszelkie prawa autorskie. Czy zatem mo偶emy bez pytania go o zgod臋 umie艣ci膰 to zlecenie w swym portfolio?

Autorskie prawa maj膮tkowe a portfolio

Aby m贸c precyzyjnie odpowiedzie膰 sobie na pytanie zadane w poprzednim akapicie, musimy najpierw zrozumie膰, czego dok艂adnie dotyczy tak zwane 鈥przekazanie praw autorskich鈥. W rzeczywisto艣ci chodzi o autorskie prawa maj膮tkowe 鈥 czyli prawa do zarz膮dzania oraz zarabiania na danym dziele. O ile przy umowie o prace, sytuacja jest klarowna 鈥 pracodawca domy艣lnie nabywa owoce naszej pracy, na kt贸rych mo偶e dalej zarabia膰, o tyle w przypadku umowy o dzie艂o i zlecenie takie przekazanie odbywa si臋 na mocy dodatkowej umowy o przekazanie praw autorskich. Szczeg贸艂y tej偶e sprecyzowane s膮 w artykule 12 ust臋pie 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Art. 12. ust. 1. Je偶eli ustawa lub umowa o prac臋 nie stanowi膮 inaczej, pracodawca, kt贸rego pracownik stworzy艂 utw贸r w wyniku wykonywania obowi膮zk贸w ze stosunku pracy, nabywa z chwil膮 przyj臋cia utworu autorskie prawa maj膮tkowe w granicach wynikaj膮cych z celu umowy o prac臋 i zgodnego zamiaru stron.

Z powy偶szego artyku艂u wynika, 偶e faktycznie, od momentu przeniesienia praw, zarz膮dza nimi nabywca. Jednak maj膮 tu zastosowanie jeszcze inne przepisy 鈥 g艂贸wnie te o ochronie praw osobistych i nierozerwalnej wi臋zi autora z jego dzie艂em. Mowa tu g艂贸wnie o prawach do:

  • Oznaczenia autora dzie艂a,
  • Nienaruszalno艣ci formy i tre艣ci a tak偶e wykorzystywania dzie艂a zgodnie z przeznaczeniem,
  • Decydowania o pierwszym upublicznieniu dzie艂a,
  • Nadzory nad sposobem korzystania z dzie艂a

Portfolio a prawa autorskie 鈥 umowa cywilnoprawna

W przypadku freelancer贸w, nie istnieje instytucja domniemania przekazania praw maj膮tkowych na zleceniodawc臋 鈥 a co za tym idzie, ca艂a sytuacja regulowana jest na podstawie osobnej umowy spisywanej mi臋dzy nim, a zleceniobiorc膮.

Cz臋sto umowy takie 鈥 zw艂aszcza te, z kt贸rych inicjatyw膮 wychodzi zleceniodawca 鈥 zawieraj膮 klauzule poufno艣ci lub w inny spos贸b wykluczaj膮 u偶ywanie dzie艂a w celach marketingowych (a za takie zwykle uznaje si臋 tworzenie portfolio). Zapisy takie nie s膮 ca艂kowicie pozbawione sensu 鈥 maj膮 na celu ochron臋 poufno艣ci projektu (np. je偶eli celem zlecenia jest wizualizacja innowacyjnego modelu samochodu).

Pami臋tajcie zatem, by dok艂adnie czyta膰 to, co podpisujecie. Zar贸wno autorskie prawa maj膮tkowe, (czyli prawa do zarabiania na danym dziele), jak i prawa osobiste do dzie艂a, (czyli prawa do podpisania si臋 pod dzie艂em czy wp艂ywaniem na jego wykorzystywanie), przypisane s膮 do tw贸rcy od momentu powstania dzie艂a 鈥 i tylko Wy mo偶ecie si臋 ich, dobrowolnie, pozby膰.

Wykorzystanie logo w portfolio

Kolejnym, pokrewnym zagadnieniem jest mo偶liwo艣膰 wykorzystania logo zleceniodawcy w portfolio. Ma tu zastosowanie wiele r贸偶nych praw, mi臋dzy innymi:

  • Autorskie prawa maj膮tkowe do utworu (jakim niew膮tpliwie jest logo)
  • Dobra osobiste danego podmiotu
  • Przepisy ustawy o znaku, w tym artyku艂 5
  • Prawo ochronne dotycz膮ce rejestracji znaku towarowego

鈥 a i tak wszystko rozbija si臋 o interpretacje, po co wykorzystujemy dane logo. Nie jest to tak jednoznaczne, jakby si臋 mog艂oby z pozoru wydawa膰. Czy logo u偶ywane przez nas w portfolio znajduje si臋 w nim w celu informacyjnym, czy komercyjnym?

Z jednej strony, naszym bezpo艣rednim zamiarem jest poinformowanie o tym, dla kogo pracowali艣my. Z drugiej za艣, ma to doprowadzi膰 do zwi臋kszenia naszych dochod贸w, poprzez pozyskanie nowych klient贸w. Mamy wi臋c do czynienia z sytuacj膮 rodem z 偶artu o rabinach.

Portfolio prawa autorskie 鈥 wnioski

Konkluduj膮c, kwestie portfolio i praw autorskich oraz swobody tw贸rcy do dysponowania swoim dzie艂em nie s膮 jednoznaczne, o ile sytuacja nie jest uregulowana jasn膮 umow膮 mi臋dzy stronami 鈥 kt贸ra ju偶 u startu wsp贸艂pracy okre艣la, co b臋dzie dzia艂o si臋 po jej zako艅czeniu.

Aby mie膰 pewno艣膰, co mo偶na umie艣ci膰 w portfolio, nale偶y przed podj臋ciem si臋 zlecenia przygotowa膰 si臋 i wyja艣ni膰 te sprawy ze zleceniodawc膮. Sprawd藕cie swoje obecne umowy, a je艣li wykluczaj膮 one referencyjne u偶ywanie znak贸w towarowych lub dzie艂, trudno; w przysz艂o艣ci nie pope艂nicie podobnego b艂臋du lub b臋dziecie mogli zaoferowa膰 odpowiednio wy偶sz膮 cen臋, kt贸ra uwzgl臋dni tego typu klauzul臋 poufno艣ci.

Zazwyczaj, niezale偶nie od tego, czy pracujecie jako grafik, copywriter, programista czy innego typu freelancer, wystarczy uczciwa rozmowa ze zleceniodawc膮 by na spokojnie ustali膰, co mo偶na umie艣ci膰 w portfolio 鈥 pami臋tajcie jednak, by ustalenia zawsze znajdowa艂y si臋 na pi艣mie 鈥 zaoszcz臋dzi Wam to wiele stresu w przysz艂o艣ci.

Chcesz dowiedzie膰 si臋 czego艣 wi臋cej zwi膮zanego z prac膮 na freelance? Skontaktuj si臋 ze mn膮 przez moj膮 stron臋 internetow膮!