Przekazanie praw autorskich a portfolio

Prawa autorskie a portfolio to zasadniczy problem dla freelancer├│w zajmuj─ůcych si─Ö zleceniami, przy kt├│rych zastosowanie maj─ů przepisy o przekazaniu praw autorskich. Co mo┼╝na umie┼Ťci─ç w portfolio? Portfolio i prawa autorskie to skomplikowane zagadnienie. Tutaj dowiesz si─Ö, co zgodnie z prawami autorskimi mo┼╝esz umie┼Ťci─ç w portfolio, a o co musisz poprosi─ç swojego zleceniodawc─Ö. Sprzedaj─ůc swoje dzie┼éo ÔÇô czy b─Ödzie to grafika, tekst czy animacja ÔÇô cz─Östo spisujemy z klientem umow─Ö, w kt├│rej przenosimy na niego wszelkie prawa autorskie. Czy zatem mo┼╝emy bez pytania go o zgod─Ö umie┼Ťci─ç to zlecenie w swym portfolio?

Autorskie prawa maj─ůtkowe a portfolio

Aby m├│c precyzyjnie odpowiedzie─ç sobie na pytanie zadane w poprzednim akapicie, musimy najpierw zrozumie─ç, czego dok┼éadnie dotyczy tak zwane ÔÇ×przekazanie praw autorskichÔÇŁ. W rzeczywisto┼Ťci chodzi o autorskie prawa maj─ůtkowe ÔÇô czyli prawa do zarz─ůdzania oraz zarabiania na danym dziele. O ile przy umowie o prace, sytuacja jest klarowna ÔÇô pracodawca domy┼Ťlnie nabywa owoce naszej pracy, na kt├│rych mo┼╝e dalej zarabia─ç, o tyle w przypadku umowy o dzie┼éo i zlecenie takie przekazanie odbywa si─Ö na mocy dodatkowej umowy o przekazanie praw autorskich. Szczeg├│┼éy tej┼╝e sprecyzowane s─ů w artykule 12 ust─Öpie 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Art. 12. ust. 1. Je┼╝eli ustawa lub umowa o prac─Ö nie stanowi─ů inaczej, pracodawca, kt├│rego pracownik stworzy┼é utw├│r w wyniku wykonywania obowi─ůzk├│w ze stosunku pracy, nabywa z chwil─ů przyj─Öcia utworu autorskie prawa maj─ůtkowe w granicach wynikaj─ůcych z celu umowy o prac─Ö i zgodnego zamiaru stron.

Z powy┼╝szego artyku┼éu wynika, ┼╝e faktycznie, od momentu przeniesienia praw, zarz─ůdza nimi nabywca. Jednak maj─ů tu zastosowanie jeszcze inne przepisy ÔÇô g┼é├│wnie te o ochronie praw osobistych i nierozerwalnej wi─Özi autora z jego dzie┼éem. Mowa tu g┼é├│wnie o prawach do:

  • Oznaczenia autora dzie┼éa,
  • Nienaruszalno┼Ťci formy i tre┼Ťci a tak┼╝e wykorzystywania dzie┼éa zgodnie z przeznaczeniem,
  • Decydowania o pierwszym upublicznieniu dzie┼éa,
  • Nadzory nad sposobem korzystania z dzie┼éa

Portfolio a prawa autorskie ÔÇô umowa cywilnoprawna

W przypadku freelancer├│w, nie istnieje instytucja domniemania przekazania praw maj─ůtkowych na zleceniodawc─Ö ÔÇô a co za tym idzie, ca┼éa sytuacja regulowana jest na podstawie osobnej umowy spisywanej mi─Ödzy nim, a zleceniobiorc─ů.

Cz─Östo umowy takie ÔÇô zw┼éaszcza te, z kt├│rych inicjatyw─ů wychodzi zleceniodawca ÔÇô zawieraj─ů klauzule poufno┼Ťci lub w inny spos├│b wykluczaj─ů u┼╝ywanie dzie┼éa w celach marketingowych (a za takie zwykle uznaje si─Ö tworzenie portfolio). Zapisy takie nie s─ů ca┼ékowicie pozbawione sensu ÔÇô maj─ů na celu ochron─Ö poufno┼Ťci projektu (np. je┼╝eli celem zlecenia jest wizualizacja innowacyjnego modelu samochodu).

Pami─Ötajcie zatem, by dok┼éadnie czyta─ç to, co podpisujecie. Zar├│wno autorskie prawa maj─ůtkowe, (czyli prawa do zarabiania na danym dziele), jak i prawa osobiste do dzie┼éa, (czyli prawa do podpisania si─Ö pod dzie┼éem czy wp┼éywaniem na jego wykorzystywanie), przypisane s─ů do tw├│rcy od momentu powstania dzie┼éa ÔÇô i tylko Wy mo┼╝ecie si─Ö ich, dobrowolnie, pozby─ç.

Wykorzystanie logo w portfolio

Kolejnym, pokrewnym zagadnieniem jest mo┼╝liwo┼Ť─ç wykorzystania logo zleceniodawcy w portfolio. Ma tu zastosowanie wiele r├│┼╝nych praw, mi─Ödzy innymi:

  • Autorskie prawa maj─ůtkowe do utworu (jakim niew─ůtpliwie jest logo)
  • Dobra osobiste danego podmiotu
  • Przepisy ustawy o znaku, w tym artyku┼é 5
  • Prawo ochronne dotycz─ůce rejestracji znaku towarowego

ÔÇŽ a i tak wszystko rozbija si─Ö o interpretacje, po co wykorzystujemy dane logo. Nie jest to tak jednoznaczne, jakby si─Ö mog┼éoby z pozoru wydawa─ç. Czy logo u┼╝ywane przez nas w portfolio znajduje si─Ö w nim w celu informacyjnym, czy komercyjnym?

Z jednej strony, naszym bezpo┼Ťrednim zamiarem jest poinformowanie o tym, dla kogo pracowali┼Ťmy. Z drugiej za┼Ť, ma to doprowadzi─ç do zwi─Ökszenia naszych dochod├│w, poprzez pozyskanie nowych klient├│w. Mamy wi─Öc do czynienia z sytuacj─ů rodem z ┼╝artu o rabinach.

Portfolio prawa autorskie ÔÇô wnioski

Konkluduj─ůc, kwestie portfolio i praw autorskich oraz swobody tw├│rcy do dysponowania swoim dzie┼éem nie s─ů jednoznaczne, o ile sytuacja nie jest uregulowana jasn─ů umow─ů mi─Ödzy stronami ÔÇô kt├│ra ju┼╝ u startu wsp├│┼épracy okre┼Ťla, co b─Ödzie dzia┼éo si─Ö po jej zako┼äczeniu.

Aby mie─ç pewno┼Ť─ç, co mo┼╝na umie┼Ťci─ç w portfolio, nale┼╝y przed podj─Öciem si─Ö zlecenia przygotowa─ç si─Ö i wyja┼Ťni─ç te sprawy ze zleceniodawc─ů. Sprawd┼║cie swoje obecne umowy, a je┼Ťli wykluczaj─ů one referencyjne u┼╝ywanie znak├│w towarowych lub dzie┼é, trudno; w przysz┼éo┼Ťci nie pope┼énicie podobnego b┼é─Ödu lub b─Ödziecie mogli zaoferowa─ç odpowiednio wy┼╝sz─ů cen─Ö, kt├│ra uwzgl─Ödni tego typu klauzul─Ö poufno┼Ťci.

Zazwyczaj, niezale┼╝nie od tego, czy pracujecie jako grafik, copywriter, programista czy innego typu freelancer, wystarczy uczciwa rozmowa ze zleceniodawc─ů by na spokojnie ustali─ç, co mo┼╝na umie┼Ťci─ç w portfolio ÔÇô pami─Ötajcie jednak, by ustalenia zawsze znajdowa┼éy si─Ö na pi┼Ťmie ÔÇô zaoszcz─Ödzi Wam to wiele stresu w przysz┼éo┼Ťci.

Chcesz dowiedzie─ç si─Ö czego┼Ť wi─Öcej zwi─ůzanego z prac─ů na freelance? Skontaktuj si─Ö ze mn─ů przez moj─ů stron─Ö internetow─ů!

Dodaj komentarz